کیست فولیکولی تخمدان در هر زمانی برای بانوان احتمال رخداد دارد و به دلایل مختلفی ایجاد میشود. کیست های فولیکولار معمولا بعد از گذشت یک مدت به طور طبیعی از بین میروند اما این احتمال وجود دارد که برای برخی افراد عوارض ناخوشایندی ایجاد کند و از بین نرود. در این مقاله به علائم این مشکل و همچنین روش های تشخیص اشاره کردیم.
منظور از کیست فولیکولی تخمدان چیست؟
کیست فولیکولی تخمدان، نوعی کیست است که همانطور که از نامش مشخص است در تخمدان شکل میگیرد و به دلیل بزرگ شدن یا عدم شکستن فولیکول ها در دوران تخمک گذاری ایجاد میشود. فولیکول ها ساختارهایی هستند که درون تخمدان قرار دارند و حاوی تخمک هستند. هر ماه در دوران تخمک گذاری، یک فولیکول بزرگتر میشود و در نهایت شکسته شده و تخمک را آزاد میکند اما در برخی موارد، فولیکول بزرگ میشود اما نمیتواند شکسته شود و به شکل یک کیست در تخمدان باقی میماند.
کیست های فولیکولی تخمدان به صورت یک کیست ساده است که حاوی مایع موضعی درونی است و معمولاً بی خطر هستند. اما در برخی موارد این احتمال وجود دارد که کیست های فولیکولی بزرگ شوند، عفونت داشته باشند یا علائم ناخوشایندی مانند درد، خونریزی یا تنش در ناحیه تخمدان ایجاد کنند، در این صورت، نیاز به مراقبت و درمان دارند.
بیش تر بخوانید => عوارض کولپوسکوپی رحم
علائم کیست فولیکولار
علائم کیست فولیکولی تخمدان در افراد متفاوت بوده و در برخی از موارد کیست ها بدون علائم و نشانه های واضحی باقی میمانند. اما در بعضی موارد، برخی افراد علائم زیر را تجربه میکنند :
- درد شکم: درد شکم قابل توجه در ناحیه تخمدان مبتلا به کیست ممکن است ایجاد شود. این درد به صورت مزمن و در اوقات مختلف تشدید میشود.
- تغییرات در تخمدان ها: در بعضی موارد، کیست فولیکولی تخمدان باعث تورم و بزرگ شدن تخمدان میشود.
- در برخی از موارد، کیست فولیکولی میتواند تخمک گذاری را تحریک کند و موجب تغییرات در دوره قاعدگی، خونریزی و درد میان دوره های قاعدگی شود.
- مشکلات نازایی: در بعضی موارد، کیست های فولیکولی میتوانند باعث مشکلات نازایی از جمله عدم تخمک گذاری منظم و باروری کاهش یافته میشوند.
- تغییرات در پریود: برخی از زنان ممکن است تغییرات در دوره قاعدگی خود از جمله خونریزی بیش از حد، قطره قطره شدن قاعدگی یا تأخیر در شروع دوره مشاهده کنند.
علت کیست فولیکولی تخمدان
علت کیست فولیکولی تخمدان به عوامل مختلف برمیگردد. در ادامه، برخی از اصلی ترین علل این نوع کیست را بررسی خواهیم کرد.
اختلالات هورمونی
تغییرات در سطح هورمون های تنظیم کننده تخمک گذاری میتواند منجر به تشکیل کیست فولیکولی تخمدان شود. برخی از اختلالات هورمونی که ممکن است این کیست ها را تحریک کنند شامل سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) و اختلالات تیروئیدی میشوند.
عوامل مورد تحریک
برخی از عوامل میتوانند فرآیند تخمک گذاری و شکست فولیکولها را تحریک کنند و در نتیجه کیست فولیکولی تخمدان ایجاد کنند. این عوامل شامل استفاده از هورمون های تحریک تخمک گذاری (مانند درمانهای ناباروری) و همچنین برخی داروها و مواد شیمیایی میشوند.
عوامل ژنتیکی
برخی از موارد کیست فولیکولی تخمدان میتواند به عوامل ژنتیکی برگردد. اگر در خانواده شما افرادی با این نوع کیست داشته باشند، احتمال ابتلا به آن بیشتر است.
خطرات کیست فولیکولی تخمدان
کیستهای فولیکولی تخمدان در اکثر موارد بی خطر و خودبخود بهبود مییابند و نیاز به درمان فوری ندارند اما در برخی موارد، ممکن است خطرات و مشکلات جدی به همراه داشته باشند. برخی از خطراتی که در موارد نادر رخ میدهند را بررسی خواهیم کرد.
تورم کیست: در برخی موارد، اندازه کیست فولیکولی تخمدان میتواند بسیار بزرگ شود و باعث تورم و فشار روی بافت های اطراف شود. این ممکن است به درد و عدم راحتی منجر شود و در برخی موارد، نفوذ محتوای آن به شکم میتواند عفونت و التهاب شدید را ایجاد کند.
کیستهای چندگانه: در برخی از موارد، زنان به عنوان یک عارضه از سندرم تخمدان پلیکیستیک (PCOS) چندین کیست فولیکولی در دو تخمدان دارند. این مشکل میتواند تخمدان ها را بزرگ کند و منجر به عدم تخمک گذاری و مشکلات نازایی شود.
خونریزی داخلی: در برخی موارد، کیست فولیکولی خونریزی داخلی را به همراه خواهند داشت. این موضوع میتواند منجر به درد شدید شکمی و احساس فشار در ناحیه تخمدان شود.
التهاب و عفونت: در صورت تورم کیست و نفوذ محتوای آن به شکم، عفونت و التهاب شکم رخ میدهد. این وضعیت نیازمند درمان فوری و در برخی موارد منجر به مشکلات جدی مانند عفونت عمده می شود.
روش های تشخیص کیست فولیکولی تخمدان
تشخیص کیست فولیکولی تخمدان معمولاً از طریق انجام مجموعه ای از روش ها و آزمایش ها انجام میشود. در زیر، روش هایی که برای تشخیص این نوع کیست استفاده میشود، آمده است.
پزشک شما با انجام معاینه فیزیکی ناحیه شکم و تخمدان ها را بررسی میکند. اگر کیست بزرگ باشد، ممکن است بتواند آن را در طی معاینه تشخیص دهد.
سونوگرافی ترانسواژینال یکی از اصلی ترین روشهای تشخیص کیست فولیکولی تخمدان است. در این روش، با استفاده از یک سونوگرافی ترانسواژینال، تصاویری از تخمدان و کیست های در آن تهیه میشود. این روش بیماری کیست فولیکولی را به خوبی تشخیص میدهد و اندازه، شکل و ویژگی های کیست را نشان میدهد.
آزمایش خون میتواند به شناسایی عوامل هورمونی و تغییرات در سطح هورمون های تخمدان مرتبط با کیست فولیکولی کمک کند. این آزمایشها شامل اندازهگیری سطح استروژن و پروژسترون در خون میباشد.
درمان کیست فولیکولی تخمدان
درمان کیست فولیکولی تخمدان بستگی به علائم، اندازه کیست و وضعیت عمومی شما دارد. در بیشتر موارد، کیست های فولیکولی تخمدان کوچک و بی خطر هستند و نیاز به درمان فوری ندارند. به جای آن، پزشک ممکن است یک روش پیگیری و مشاهده را توصیه کند تا ببیند کیست به طور خودبخود از بین رفته و یا رشد کرده است. اگر کیست بزرگ است یا علائم مشکل زا ایجاد میکند، پزشک روش های درمانی زیر را توصیه میکند.
مصرف انواع داروها
در صورتی که کیست فولیکولی تخمدان علائم دردناک یا مشکلات دیگری ایجاد کند، پزشک داروهای ضد التهابی غیر استروئیدی (NSAIDs) مثل ایبوپروفن یا پاراستامول تجویز کند تا درد را کاهش دهد.
نظارت مداوم
پزشک شما را در حالت نظارت قرار میدهد و با انجام سونوگرافی ترانس واژینال مکرر، اندازه و وضعیت کیست را پیگیری کند. این روش به شما امکان میدهد تا تغییرات در اندازه یا شرایط کیست را مشاهده کنید.
هورمون درمانی
در برخی موارد، پزشک با تجویز مصرف داروهای هورمونی مانند تریپتورلین، برای کنترل رشد کیست و جلوگیری از تشکیل کیست جدید توصیه میکند.
جراحی
در موارد نادری که کیست بزرگ است، علائم شدید دارد یا به طور مداوم رشد میکند، جراحی لازم است. در جراحی، کیست تخمدان تخلیه یا برداشت میشود. این عمل میتواند به وسیله لاپاروسکوپی (روش جراحی کم تهاجمی) یا لاپاراتومی (جراحی باز) صورت بگیرد.
سوالات متداول
کیستهای فولیکولی تخمدان بیشتر موارد بی خطر و خودبخود بهبود مییابند و نیازی به درمان فوری ندارند. اما در صورتی که کیست بزرگ شود، علائم شدید ایجاد کند یا به طور مداوم رشد کند، لازم است با پزشک خود مشورت کنید.
برای پیشگیری از کیستهای فولیکولی تخمدان، نمیتوان اقدامات خاصی انجام داد اما توجه به سلامتی عمومی، تنظیم هورمونها و در صورت وجود علائم غیرطبیعی، مراجعه به پزشک و انجام معاینات منظم میتواند در تشخیص زودهنگام و مدیریت مناسب کیستهای فولیکولی تخمدان مفید باشد.
کیستهای فولیکولی تخمدان در اکثر موارد بی خطر هستند و به سرطان تخمدان تبدیل نمیشوند. اما در برخی موارد نادر، کیستهایی که به عنوان کیستهای فولیکولی تشخیص داده شدهاند، به صورت غیرمعمول رشد میکنند و ممکن است نیاز به ارزیابی بیشتر داشته باشند تا از عدم یا وجود سرطان اطمینان حاصل شود.
