حفظ سلامت تخمدان امری مهم برای هر خانمی می باشد اما متاسفانه اغلب خانم ها زمانی به فکر این موضوع می افتند که اقدام به باردار شدن می نمایند که بسیار اشتباه است.کیست های تخمدانی یکی از مشکلات شایع در بین خانمها و همچنین یکی از عواملی می باشد که موجب به تعویق انداختن بارداری خانم ها می گردد.
کیست ها انواع مختلفی دارند برخی از کیست ها بی خطرند و مشکلی برای خانم ایجاد نمی نماید اما برخی دیگر ممکن است سبب بروز مشکلاتی در فرد شوند.
دقیقاً چه اندازه کیست تخمدان نیاز به جراحی دارد؟
هیچ عدد واحدی وجود ندارد که برای همه خانمها بگوییم «از این اندازه به بعد حتماً باید جراحی انجام شود». اندازه کیست یکی از مهم‌ترین فاکتورهاست، اما پزشک هم‌زمان به سن بیمار، ساده یا پیچیده بودن کیست، ظاهر آن در سونوگرافی، علائم بیمار، ماندگار بودن کیست و احتمال پیچ‌خوردگی یا سایر عوارض نیز توجه می‌کند.
به زبان ساده، یک کیست ساده و بدون علامت ممکن است با وجود اندازه قابل‌توجه فقط نیاز به پیگیری داشته باشد، در حالی که یک کیست کوچک‌تر اما دردناک، پیچیده یا دارای یافته‌های غیرطبیعی می‌تواند نیاز به بررسی جدی‌تری داشته باشد.
برای کیست ساده، اندازه چه کمکی به تصمیم‌گیری می‌کند؟
در خانم‌های قبل از یائسگی، برای یک کیست ساده تخمدان می‌توان از اندازه به‌عنوان یک راهنمای اولیه استفاده کرد. در راهنمای RCOG، کیستهای ساده کمتر از ۵ سانتی‌متر معمولاً نیاز به درمان ندارند؛ در محدوده ۵ تا ۷ سانتی‌متر ممکن است پیگیری با سونوگرافی انجام شود و در کیستهای بزرگ‌تر از ۷ سانتی‌متر بررسی‌های بیشتر مانند تصویربرداری تکمیلی و گاهی جراحی مطرح می‌شود.
این اعداد برای «کیست ساده» هستند و نباید برای همه انواع کیست تعمیم داده شوند. در کیستهای پیچیده، کیستهای علامت‌دار یا مواردی که ظاهر سونوگرافی نگران‌کننده است، تصمیم‌گیری می‌تواند کاملاً متفاوت باشد.
| اندازه کیست ساده در قبل از یائسگی | رویکرد معمول |
|---|---|
| کمتر از ۵ سانتی‌متر | اغلب نیاز به درمان ندارد و ممکن است فقط پیگیری شود |
| ۵ تا ۷ سانتی‌متر | معمولاً پیگیری تصویربرداری مطرح می‌شود |
| بیشتر از ۷ سانتی‌متر | ممکن است بررسی تکمیلی و در بعضی موارد جراحی لازم شود |
چرا نمی‌توان فقط با عدد «۵ یا ۷ یا ۱۰ سانتی‌متر» تصمیم گرفت؟
فرض کنید دو بیمار هر دو کیست ۷ سانتی‌متری دارند. اگر کیست اول ساده، بدون علامت و از نظر تصویربرداری کم‌خطر باشد، رویکرد پزشک می‌تواند با بیمار دوم متفاوت باشد؛ مخصوصاً اگر کیست دوم دارای قسمت‌های جامد، دیواره یا اجزای غیرساده باشد، رشد کند، درد ایجاد کند یا بیمار در شرایط سنی متفاوتی قرار داشته باشد.
به همین دلیل هنگام دیدن عدد کیست در جواب سونوگرافی، فقط به «چند سانتی بودن» نگاه نکنید. این موارد را هم بررسی کنید:
نوع کیست + ظاهر کیست + اندازه + علائم + سن و وضعیت یائسگی + تغییرات کیست در پیگیری
آیا کیست ۱۰ سانتی‌متری حتماً باید عمل شود؟
خیر، «۱۰ سانتی‌متر» به‌تنهایی به معنی جراحی قطعی نیست؛ اما چنین اندازه‌ای معمولاً نیاز به ارزیابی جدی‌تر دارد، زیرا کیستهای بزرگ‌تر می‌توانند نیازمند بررسی تصویربرداری بیشتر، ارزیابی دقیق‌تر یا در بعضی بیماران جراحی باشند.
پزشک بر اساس ظاهر سونوگرافی، علائم، سن، احتمال خوش‌خیم بودن کیست و شرایط فرد تصمیم می‌گیرد که پیگیری کافی است یا باید برای برداشتن کیست اقدام شود.
چه ویژگی‌هایی در سونوگرافی مهم‌تر از خود عدد هستند؟
در گزارش سونوگرافی، فقط قطر کیست را نخوانید. عباراتی که درباره ساختار کیست نوشته شده‌اند نیز اهمیت دارند؛ برای مثال اینکه ضایعه ساده است یا پیچیده، محتویات آن چگونه است و آیا یافته‌ای وجود دارد که نیاز به بررسی بیشتر داشته باشد.
اگر در گزارش سونوگرافی اصطلاحاتی مانند «complex»، «solid component» یا یافته‌های غیرمعمول نوشته شده باشد، تفسیر آن باید توسط پزشک انجام شود و نمی‌توان فقط با مقایسه اندازه کیست با یک جدول اینترنتی درباره جراحی تصمیم گرفت.
بعد از یائسگی چه تفاوتی دارد؟
بعد از یائسگی، ارزیابی کیست تخمدان با قبل از یائسگی یکسان نیست. برای مثال در راهنمای به‌روز RCOG، کیست ساده یک‌طرفه و تک‌حفره‌ای تا ۳ سانتی‌متر در زنان یائسه معمولاً به پیگیری روتین نیاز ندارد؛ اما اندازه، ظاهر کیست و سایر عوامل همچنان باید در کنار هم بررسی شوند.
بنابراین عبارت «کیست من فقط چند سانتی‌متر است» به‌تنهایی نمی‌تواند مشخص کند که نیازی به پیگیری یا جراحی وجود دارد یا خیر.
کیست تخمدان چیست؟
ساختار کیست تخمدان شبیه به حباب یا کیسه ای است که داخل آن مملو از مواد مایع می باشد که در داخل رحم ایجاد می شوند این کیسه ها اندازه ها وسایزهای مختلفی می توانند داشته باشند.در برخی مواقع کیست های موجود در داخل رحم و تخمدان خبردهنده از تومور یا نئوپلاسم می باشد، این تومورها دارای دو نوع خوش خیم و بدخیم وجود دارند.
شناخت انواع کیست های تخمدان
کیست فولیکول
کیست های فولیکولی رایج ترین نوع کیست در بین خانم ها می باشد، این کیست ها اغلب به دلیل رشد فولیکول رخ می دهد، کیست های فولیکولی در دوران پریودی رشد می کنند اما تخمکی آزاد نمی شود این کیست ها کیسه هایی حاوی تخمک های آزاد نشده می باشند.این کیست ها اغلب اوقات خود به خود و بدون هیچ اقدام درمانی بهبود می بایند و از بین می روند.
کیست زرد
این نوع کیست ها نوعی بافت زرد رنگ می باشد که داخل آن حاوی مایع و خون می باشد، کیست جسم زرد نیز از نوع خوش خیم می باشد و بدون داشتن هیچ علائمی خود به خود درمان می گردد.
کیست شکلاتی یا آندرومتریوز
دلیل اصلی نام گذاری این کیست این است که داخل آن حاوی خون ومایعات قرمز و قهوه ای به نام آندومتر می باشد. کیست آندرومتریوز پس از اینکه در داخل رحم رشد نمود شروع به خونریزی های مداوم می کند، که لازرم است به پزشک متخصص مراجعه نمایید.
سندرم پلی کیستیک تخمدان
زمانی که در هر دو تخمدان چند کیست کوچک به وجود بیاید به اصطلاح گویند سندرم پلی کیستیک تخمدان رخ داده است.دلیل اصلی بروز این بیماری مشکلات هورمونی می باشد که موجب نابلروری در ختنم ها می گردد.
کیست درموئید
نوعی دیگری از کیست ها که در داخل تخمدان رشد می نماید کیست درموئید می باشد، این نوع کیست که کاملا غیر طبیعی می باشند حاوی بافت های مو وناحن می باشد
اندازه کیست تخمدان
اندازه وسایز کیست تخمدان متغیر است و ممکن است کمتر از ۱ سانتی مترو وتا ۱۰ یا ۳۰ سانتی متر ویا حتی بیشتر نیز می تواند باشد.
درمان کیست های تخمدان
از آنجایی که کیست ها انواع مختلفی دارند روش های متفاوتی برای درمان آن ها نیز وجود دارد.
برخی از کیست ها که از نوع خوش خیم می باشند پس از گذشت چند ماه بدون نیار به هیچ روش درمانی خود به خود بهبود می یابند. اما برخی دیگر از کیست ها نیاز به درمان دارند که با توجه به تشخیص پزشک ممکن است با دارو درمانی برطرف گردد یا احتیاج به لاپاراسکوپی کیست تخمدان داشته باشد.
اغلب اوقات پزشک مصرف داروهای جلوگیری از بارداری را تجویز می نماید ، هورمون های موجود در این قرص ها باعث درمان کیست تخمدان نمی شود اما از تخمک گذاری جلوگیری نموده و همچنین از ایجاد کیست های جدید جلوگیری می نماید.
در صورت عدم درمان کیست ها با روش دارو درمانی، لازم است کیست به وسیله جراحی درمان گردد.
لزومات جراحی کیست تخمدان
- اگر کیست پیچ بخورد یا پاره شود.
- زمانی که کیست باعث دردهای شدید و پایدار در فرد گردند.
- کیست هایی آندومتریوز که موجب ناباروری می گردند.
- زمانی که کیست و توده در هر دو تخمدان رشد کرده باشند.
- کیست های بزرگ تر از ۵-۱۰ سانتی متر از لزومات حتمی برای جراحی می باشد.
- کیست‌هایی که طی 2الی3 ماه سایزشان نه تنها کوجکتر نشده بلکه در حال افزایش سایز می باشند.
- لزوم جراحی در کیست های مشکوک به سرطان تخمدان
- کیست هایی که مانع از گذراندن دوره قاعدگی در دختران جوان می گردد.
- خانم های یائسه ای که احتمال ابتلا به سرطلان کیست تخمدان در آنها بالا می باشد.
سوالات پرتکرار درباره اندازه کیست تخمدان
کیست ۵ سانتی تخمدان نیاز به عمل دارد؟
نه لزوماً. اگر کیست ساده باشد، بیمار قبل از یائسگی باشد و علامت یا یافته نگران‌کننده‌ای وجود نداشته باشد، ممکن است فقط پیگیری لازم باشد. نوع کیست و نتیجه سونوگرافی در تصمیم‌گیری اهمیت زیادی دارد.
کیست ۷ سانتی تخمدان خطرناک است؟
بزرگ بودن کیست به‌تنهایی به معنی سرطانی یا خطرناک بودن آن نیست؛ اما کیستهای بزرگ‌تر معمولاً نیاز به ارزیابی دقیق‌تری دارند. پزشک علاوه بر اندازه، ظاهر کیست، علائم و شرایط بیمار را بررسی می‌کند.
آیا کیست تخمدان ۱۰ سانتی را می‌توان با لاپاراسکوپی عمل کرد؟
در بعضی بیماران بله، اما امکان انجام لاپاراسکوپی فقط با اندازه کیست تعیین نمی‌شود. نوع کیست، ظاهر آن، احتمال خوش‌خیم بودن و شرایط بیمار نیز در انتخاب روش جراحی مؤثر است.
آیا کوچک بودن کیست یعنی نیازی به پیگیری ندارد؟
خیر. اندازه کوچک به‌تنهایی کافی نیست. نوع کیست و یافته‌های تصویربرداری و همچنین علائم بیمار نیز باید در نظر گرفته شوند.
آیا بعد از یائسگی اندازه کیست اهمیت بیشتری دارد؟
بله، ارزیابی کیست در دوران یائسگی با قبل از یائسگی متفاوت است و پزشک بر اساس اندازه، شکل کیست و سایر عوامل تصمیم می‌گیرد که پیگیری یا بررسی بیشتری لازم است.
اگر در جستجوی بهترین متخصص زنان و زایمان در تهران می گردید ما به شما پیشنهاد می کنیم بر روی لینک مربوطه کلیک نمایید.
