تفاوت پاپ اسمیر و کولپوسکوپی برای افرادی که قصد دارند از آزمایشهای غربالگری و تشخیصی استفاده کنند حائز اهمیت است. پاپ اسمیر جمع آوری نمونههای سلولهای دهانه رحم است که در آن، نتایج حاصل از تغییرات سلولها در اثر HPV بررسی میشود. تست پاپ اسمیر و کولپوسکوپی هر دو به منظور تشخیص مشکلات دهانه رحم به کار برده می شوند. تفاوت پاپ اسمیر و کولپوسکوپی در این است که کولپوسکوپی به منظور تایید و تشخیص نهایی مشکلات، می تواند به بیمار کمک کند.
تفاوت پاپ اسمیر و کولپوسکوپی در حالت کلی
پاپ اسمیر و کولپوسکوپی مهمترین آزمایش هایی هستند که در تشخیص بیماریهای اختصاصی زنان نقش دارند. این دو آزمایش، شباهتهای زیادی با یکدیگر دارند و هر دو به تشخیص نهایی بیماری کمک میکنند؛ اما از ابعاد مختلف تفاوتهایی نیز دارند. در ادامه تفاوت پاپ اسمیر و کولپوسکوپی را از جنبههای مختلف بررسی میکنیم.
فرق پاپ اسمیر و کولپوسکوپی در نحوه انجام
اصلیترین تفاوت کولپوسکوپی و تست پاپ اسمیر در نحوه انجام آنهاست. این آزمایش سلولهای غیر طبیعی دهانه رحم را که پتانسیل سرطانی شدن دارند یا سرطانی شدهاند را تشخیص میدهد. در این روش بهترین پزشک متخصص زنان یک نمونه کوچک از سلولهای دهانه رحم را بر میدارد و زیر میکروسکوپ بررسی میکند تا از نظر عفونت، التهاب و سرطانی بودن آنها را بررسی کند.
در مقابل کولپوسکوپی با برداشت نمونههای متفاوت و بیشتری از بافت رحم انجام میشود و برای تایید پاپ اسمیر کاربرد دارد. در این روش بخش بیشتری از بافت برداشته شده و آزمایش تهاجمیتر است. نمونه برداشته شده در محفظه خاصی قرار گرفته و در آزمایشگاه بررسی میشود تا سلولهای سرطانی را مثبت یا منفی اعلام کند.
فرق پاپ اسمیر و کولپوسکوپی در میزان دقت
یکی دیگر از تفاوتهای کولپوسکوپی و پاپ اسمیر دقت و ضریب اطمینان تشخیص آنهاست. در این مورد باید گفت که کولپوسکوپی دقت بسیار بالاتری داشته و با احتمال ۹۹% تشخیص آن درست خواهد بود. به همین علت است که از این روش برای تایید نتایج پاپ اسمیر استفاده میشود. با کولپوسکوپی میتوان هر گونه التهاب را در دهانه رحم تشخیص داد و حتی سلولهایی که صرفا در معرض سرطانی شدن هستند مشخص میشوند. این در حالی است که دقت پاپ اسمیر حدود ۶۰ درصد بوده برای تشخیص نهایی کفایت نمیکند.
فرق پاپ اسمیر و کولپوسکوپی در هزینه
یکی دیگر از جنبههایی که برای مددجویان حائز اهمیت است، تفاوت پاپ اسمیر و کولپوسکوپی در هزینه آنهاست. هر دو آزمایش تحت پوشش بیمه قرار دارند اما پاپ اسمیر حتی در خانههای بهداشت نیز به صورت رایگان قابل انجام است. در مقابل برای کولپوسکوپی باید به مراکز تخصصیتر مراجعه کنید و هزینه بیشتری نیز پرداخت کنید.
فرق پاپ اسمیر با کولپوسکوپی در تکرار
تست پاپ اسمیر معمولا به صورت روتین در زنان به صورت سالانه یا هر سه سال یکبار بعد از ازدواج انجام میشود. در خانمهایی که سن بالاتر از پنجاه سال دارند میتوان بازه زمانی تکرار آزمایش را افزایش داد. اما کولپوسکوپی صرفا تشخیصی است و با تجویز پزشک در زمان نیاز انجام میشود. این آزمایش معمولا به منظور تایید نتیجه پاپ اسمیر و بدون نیاز به تکرار به کار میرود.
چه زمانی پزشک کولپوسکوپی تجویز میکند؟
کولپوسکوپی معمولاً بهتنهایی و بهعنوان آزمایش غربالگری اولیه انجام نمیشود، بلکه در شرایط زیر توسط پزشک تجویز میشود:
- نتیجه پاپ اسمیر غیرطبیعی یا مشکوک باشد
- وجود زگیل تناسلی یا آلودگی به HPV با ژنوتیپ پرخطر
- خونریزی غیرطبیعی بعد از رابطه جنسی بدون دلیل مشخص
- مشاهده ضایعه یا تغییر ظاهری در دهانه رحم حین معاینه بالینی
- پیگیری بیمارانی که سابقهی ضایعات پیشسرطانی دارند
مراحل انجام تست پاپ اسمیر
- بیمار روی تخت معاینه در وضعیت مخصوص قرار میگیرد
- پزشک با استفاده از یک وسیله به نام اسپکولوم واژن را باز میکند تا دهانه رحم قابل مشاهده شود
- با یک برس یا اسپاتول مخصوص، نمونهای از سلولهای سطح دهانه رحم برداشته میشود
- نمونه روی لام یا در محلول مخصوص قرار گرفته و به آزمایشگاه ارسال میشود
- کل فرآیند معمولاً کمتر از ۵ دقیقه طول میکشد
مراحل انجام کولپوسکوپی
- مشابه پاپ اسمیر، بیمار روی تخت معاینه قرار میگیرد و اسپکولوم وارد واژن میشود
- پزشک با دستگاه کولپوسکوپ (نوعی میکروسکوپ با نور و بزرگنمایی بالا) دهانه رحم را از فاصله نزدیک بررسی میکند
- گاهی محلول اسید استیک رقیق روی دهانه رحم مالیده میشود تا نواحی غیرطبیعی بهتر مشخص شوند
- در صورت مشاهده ناحیه مشکوک، نمونهبرداری (بیوپسی) کوچکی انجام میشود
- این فرآیند حدود ۱۰ تا ۲۰ دقیقه زمان میبرد
آمادهسازی قبل از پاپ اسمیر و کولپوسکوپی
برای دقیقتر بودن نتایج، رعایت نکات زیر پیش از هر دو آزمایش توصیه میشود:
- عدم انجام تست در دوران قاعدگی (ترجیحاً ۵ روز بعد از پایان پریود)
- پرهیز از رابطه جنسی، دوش واژینال و استفاده از کرم یا شیاف واژینال حداقل ۲۴ تا ۴۸ ساعت قبل از تست
- اطلاعرسانی به پزشک در صورت بارداری یا مصرف داروهای خاص
- خالی کردن مثانه پیش از معاینه برای راحتی بیشتر
نتایج غیرطبیعی پاپ اسمیر و کولپوسکوپی به چه معناست؟
نتیجه غیرطبیعی همیشه به معنای سرطان نیست. سلولهای غیرطبیعی میتوانند طیف وسیعی داشته باشند:
- ASC-US: سلولهای غیرطبیعی با اهمیت نامشخص؛ معمولاً نیاز به پیگیری یا تکرار تست دارد
- LSIL: ضایعه خفیف داخلاپیتلیالی؛ اغلب خودبهخود بهبود مییابد
- HSIL: ضایعه شدید داخلاپیتلیالی؛ نیاز به بررسی بیشتر با کولپوسکوپی و احتمالاً بیوپسی دارد
- نتیجه مثبت بیوپسی کولپوسکوپی: بسته به درجه ضایعه (CIN ۱ تا CIN ۳)، پزشک درمان مناسب مانند پیگیری دورهای یا برداشتن بافت آسیبدیده (LEEP یا کونیزاسیون) را تعیین میکند
جدول مقایسه پاپ اسمیر و کولپوسکوپی
| ویژگی | پاپ اسمیر | کولپوسکوپی |
|---|---|---|
| هدف اصلی | غربالگری اولیه | تشخیص و تایید نهایی |
| نحوه انجام | برداشت سطحی سلول با برس | بررسی با میکروسکوپ + احتمال بیوپسی |
| تهاجمی بودن | کم | متوسط |
| زمان انجام | حدود ۵ دقیقه | ۱۰ تا ۲۰ دقیقه |
| نیاز به بیحسی | خیر | معمولاً خیر (در بیوپسی گاهی بیحسی موضعی) |
| تکرار | سالانه یا هر ۳ سال | فقط در صورت نیاز و تجویز پزشک |
| هزینه | پایین (گاهی رایگان) | بیشتر از پاپ اسمیر |
| مرجع بودن نتیجه | غربالگری، نیاز به تایید | تشخیص نهاییتر |
سوالات متداول
معمولا پاپ اسمیر و کولپوسکوپی با نمونه برداری از بافت دهانه رحم انجام میشوند. این دو آزمایش دردناک نیستند و به یک اندازه ممکن است ناراحتی ایجاد کنند؛ بنابراین به بی حسی یا استفاده از مسکن احتیاج ندارند.
کولپوسکوپی به منظور تشخیص سلولهای سرطانی در دهانه رحم در افراد مشکوک انجام میشود اما پاپ اسمیر به منظور غربالگری در تمام افراد انجام میشود.
معمولا زمانی که کولپوسکوپی تجویز میشود، پاپ اسمیر انجام شده است. بنابراین به منظور افزایش دقت در تشخیص لازم است حتما آزمایش تجویز شده را انجام دهید.
لکهبینی خفیف بعد از کولپوسکوپی بهخصوص اگر بیوپسی انجام شده باشد طبیعی است و معمولاً طی چند روز برطرف میشود.
خیر. حتی افرادی که واکسن HPV دریافت کردهاند همچنان باید طبق برنامه توصیهشده پاپ اسمیر را انجام دهند، چون واکسن تمام ژنوتیپهای پرخطر HPV را پوشش نمیدهد.
معمولاً نتیجه بیوپسی طی ۱ تا ۲ هفته آماده میشود.
نتیجه گیری
پاپ اسمیر و کولپوسکوپی هر دو به منظور تشخیص سرطان دهانه رحم یا عفونتهای واژینال و رحم انجام میشوند و کاربردهای مشابهی دارند. اما با وجود شباهتها، تفاوتهای متعددی نیز در نحوه انجام، میزان تهاجمی بودن، قطعیت نتیجه و زمان انجام دارند. به طور کلی نمیتوان گفت که کدام تست بهتر است و کدام تست در اولویت دوم است. معمولا برای تشخیص سرطان دهانه رحم ابتدا با استفاده از پاپ اسمیر غربالگری صورت میگیرد و بعد در صورت لزوم کولپوسکوپی انجام میشود. به منظور تشخیص دقیق و استفاده درست از این آزمایشها لازم است به پزشک متخصص مراجعه کرده و از دستورالعمل تشخیصی استاندارد پیروی کنید.
